Carol Dweck ve gelişim zihniyeti: bir araştırma rehberi
Carol S. Dweck, "zekaya ilişkin örtük teoriler" üzerine çalışmaları modern eğitimde en çok atıfta bulunulan fikirlerden biri haline gelen bir Stanford psikoloğudur. Bu sayfa, o araştırmaya sade bir dille rehberlik eder: sabit ile gelişim zihniyeti ayrımı nereden gelir, orijinal çalışmalar gerçekte neyi ölçmüştür, çerçeve tekrarlama çalışmaları ve meta-analizler karşısında nasıl bir sınav vermiştir ve bugün sınıflarda neyi haklı çıkarıp neyi çıkarmaz.
Carol Dweck kimdir?
Carol S. Dweck (1946 doğumlu), Stanford Üniversitesi'nde Lewis and Virginia Eaton Psikoloji Profesörüdür. Motivasyon, kişilik ve gelişim üzerine araştırmaları kırk yılı aşkın bir süreyi kapsar; 1970'lerde çocuklarda öğrenilmiş çaresizlik üzerine yapılan çalışmalarla başlayıp 1990'lar ve 2000'lerde "zihniyet teorisi"nin formülasyonuyla devam etmiştir.
2006 tarihli popüler kitabı Mindset: The New Psychology of Success, "sabit" ve "gelişim" zihniyeti kavramlarını ana akım eğitim, ebeveynlik, spor ve yönetime taşımıştır. Ancak altta yatan akademik kavram, popüler slogandan daha eski ve daha dikkatli sınırlandırılmıştır.
Öğrenilmiş çaresizlikten örtük teorilere
Dweck'in Diener ve diğerleriyle yaptığı erken deneyler, bazı çocukların başarısızlıktan sonra neden pes ettiğini, diğerlerinin ise neden ısrar ettiğini sordu. Israr eden çocuklar her zaman daha yetenekli değildi; aynı zorluğu farklı şekilde çerçeveliyorlardı. Bir başarısızlık, benlik hakkında bir hüküm değil, bir strateji hakkında bilgiydi.
1980'lerin sonu ve 1990'lar boyunca Dweck ve meslektaşları (özellikle Ellen Leggett, Mary Bandura ve daha sonra Lisa Sorich Blackwell) bu gözlemi örtük teorilerdeki bir fark olarak resmileştirdi: zekanın sabit bir özellik mi (varlık teorisi) yoksa değiştirilebilir bir nitelik mi (artımlı teori) olduğuna dair sıradan inançlar. 1988 tarihli "A social-cognitive approach to motivation and personality" makalesi, alanın hâlâ atıf yaptığı çerçeveyi ortaya koymuştur.
1995 tarihli "Örtük Teoriler" makalesi
Herhangi bir zihniyet testi için en doğrudan ilgili kaynak, Psychological Inquiry'de yayımlanan Dweck, Chiu ve Hong'un (1995) "Implicit Theories and Their Role in Judgments and Reactions: A World From Two Perspectives" makalesidir. Bu makale, sonraki çalışmaların çoğunda kullanılan kısa öz bildirim maddelerini tanıtmıştır; örneğin "Belirli bir miktarda zekanız var ve bunu değiştirmek için gerçekten pek bir şey yapamazsınız" gibi ifadeler.
Makalenin temel iddiası mütevazıdır: insanların örtük teorileri anlam sistemleri olarak işlev görür. Aynı olayın — düşük bir not, eleştirel bir yorum, bir aksilik — nasıl yorumlandığını şekillendirir; bu da izlenen hedefleri ve yatırılan çabayı belirler. Teoriler, kişilik tipleri olarak değil, yönelimler olarak çerçevelenir.
Sabit ile gelişim zihniyeti, kesin olarak
Dweck'in terminolojisinde, sabit zihniyet (varlık teorisi), zekanın veya yeteneğin büyük ölçüde kararlı bir özellik olduğuna dair inançtır. Gelişim zihniyeti (artımlı teori) ise zekanın veya yeteneğin çaba, strateji ve başkalarından gelen yardım yoluyla geliştirilebileceğine dair inançtır.
İki açıklama önemlidir. Birincisi, bu ayrım inançlarla ilgilidir, insanlarla değil. Çoğu birey farklı alanlarda karışık inançlar taşır — biri yazma konusunda artımlı bir görüşe, matematik konusunda ise varlık görüşüne sahip olabilir. İkincisi, gelişim zihniyeti, yeterli çabayla herkesin her şey olabileceği iddiası değildir. Yeteneğin sabit olmadığı ve öğrenmenin çaba ile geri bildirime duyarlı olduğu şeklindeki daha sınırlı bir iddiadır.
Temel görgül bulgular
• Blackwell, Trzesniewski ve Dweck (2007), ergenleri ortaokula geçiş sürecinde takip etmiş ve zekaya ilişkin artımlı bir teorinin, öğrenme hedefleri ve çaba inançları tarafından aracılık edilen matematik notlarında yukarı yönlü seyri öngördüğünü bulmuştur.
• Mueller ve Dweck (1998), başarıdan sonra çocukları zekaları için övmenin, çaba için övmeye kıyasla daha fazla sabit özellik çıkarımına, daha fazla performanstan kaçınma hedefine ve sonraki bir başarısızlıktan sonra daha zayıf azimliliğe yol açtığını göstermiştir.
• Yeager ve meslektaşlarının Ulusal Öğrenme Zihniyetleri Çalışması (2019), 65 Amerikan okulunda ve yaklaşık 12.000 dokuzuncu sınıf öğrencisinde ön kayıtlı, rastgele atamalı bir deney; kısa çevrimiçi bir gelişim zihniyeti müdahalesinin düşük başarılı öğrenciler için küçük ama güvenilir not iyileşmeleri sağladığını, etkilerin destekleyici okul bağlamlarında yoğunlaştığını bulmuştur.
• Şili, Norveç ve Singapur'daki çalışmalar dahil kültürler arası çalışmalar, artımlı inançlar ile uyarlanabilir öğrenme davranışları arasındaki temel ilişkiyi tekrarlamış, ancak etkinin büyüklüğünün bağlama göre değiştiğini göstermiştir.
Tekrarlama, eleştiri ve güncel fikir birliği
Zihniyet teorisi, eğitim psikolojisinde en çok incelenen fikirlerden biri olmuştur. Sisk ve ark. (2018) ile Macnamara ve Burgoyne'nin (2022) meta-analizleri, zihniyet ile akademik başarı arasında küçük ortalama korelasyonlar ve zihniyet müdahalelerinin küçük ortalama etkilerini bildirmiştir — popüler söylemin ima ettiğinden daha küçük.
Kayıtlı Yeager ve ark. (2022) tekrarlaması dahil olmak üzere sonraki çalışmalar, tablonun "zihniyet işe yarar" veya "zihniyet bir efsanedir" görüşlerinden daha nüanslı olduğunu göstermektedir. Kısa, iyi tasarlanmış müdahaleler, belirli bağlamlarda (genellikle destekleyici öğretmen normları) belirli gruplar (genellikle düşük başarılı öğrenciler) için anlamlı etkilere sahip olabilir; başka yerlerde ise ihmal edilebilir etkiler görülür.
Dweck'in kendisi, "sahte gelişim zihniyeti"ne karşı defalarca uyarıda bulunmuştur — strateji olmadan çabayı övmek, zorlanan öğrencilere "sadece daha çok çaba göster" demek veya zihniyeti, okulların müfredat, kaynaklar ve öğretim kalitesi hakkındaki yapısal sorulardan kaçınmasına izin veren bir slogan olarak kullanmak.
Araştırmanın sınıflarda neyi haklı çıkardığı
• Yeteneği geliştirilebilir olarak çerçevelemek: becerileri, öğrencilerin sahip oldukları veya sahip olmadıkları sabit düzeyler olarak değil, hâlâ inşa ettikleri şeyler olarak tanımlamak.
• Sürece dayalı geri bildirim: doğuştan gelen yetenek yerine, zor problemlere yönelik stratejiler, seçimler ve çaba hakkında yorum yapmak.
• Üretken mücadeleyi normalleştirmek: kafa karışıklığını ve hataları, düşük yeteneğin kanıtı olarak değil, öğrenmenin bir parçası olarak ele almak.
• Zihniyet dilini somut öğretimle eşleştirmek: çalışma stratejileri, çözümlü örnekler, geri getirme pratiği ve zamanında destek.
Neyi haklı çıkarmadığı
• Bireysel öğrencileri veya personeli "sabit" veya "gelişim" kişiler olarak etiketlemek.
• Bir zihniyet puanını tanı, seçim, işe alım, notlandırma veya sıralama için kullanmak.
• Müfredat reformunun, materyallerin veya uzman desteğinin yerine motivasyonel mesajlaşmayı koymak.
• Tek başına çabanın okuldaki yapısal eşitsizliklerin üstesinden geldiğini iddia etmek.
Bu site araştırmayı nasıl kullanıyor (ve Dweck'in orijinal aracından nasıl farklılaşıyor)
Bu sitedeki Mindset Test, Dweck'in örtük teoriler çerçevesinden yararlanan bağımsız bir uygulamadır — Carol Dweck'in orijinal aracı değildir ve onunla veya Stanford Üniversitesi ile bağlantılı, onaylı veya gözden geçirilmiş değildir. 16 madde, ifadeleri erişilebilir tutmak, her alt ölçek içinde sabit ve gelişim yönlü ifadeleri dengelemek ve zeka ile yetenek arasında paralel ifadeler kullanabilmek için yayımlanmış örtük teoriler geleneğinden uyarlanmıştır.
Sonuçlar bir kategori olarak değil, 1-6 aralığında bir konum olarak raporlanır ve site, Dweck'in kendisinin "sahte gelişim zihniyeti" ve kötüye kullanım konusundaki uyarılarına paralel olarak, testin tanısal bir araç değil, bir öz-yansıtma aracı olduğunu tekrarlar. Tam puanlama prosedürü ve doğrulama durumu için metodoloji sayfasına bakın.
Seçilmiş kaynaklar
• Dweck, C. S., Chiu, C., & Hong, Y. (1995). Implicit theories and their role in judgments and reactions: A world from two perspectives. Psychological Inquiry, 6(4), 267–285.
• Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House.
• Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H., & Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition. Child Development, 78(1), 246–263.
• Mueller, C. M., & Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52.
• Yeager, D. S., et al. (2019). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature, 573, 364–369.
• Sisk, V. F., Burgoyne, A. P., Sun, J., Butler, J. L., & Macnamara, B. N. (2018). To what extent and under which circumstances are growth mind-sets important to academic achievement? Two meta-analyses. Psychological Science, 29(4), 549–571.
• Macnamara, B. N., & Burgoyne, A. P. (2022). Do growth mindset interventions impact students' academic achievement? A systematic review and meta-analysis. Psychological Bulletin, 149(3–4), 133–173.